‘Nooit geweten dat jij van maïs was. Nee ik ook niet.’
Onthullende teksten in Assen, opgevangen bij de exclusieve Maya-tentoonstelling in het Drents museum!
12530837_448606908671373_466898005_n
Net een maand is deze tentoonstelling geopend, ik nam een kijkje op zondag 20 maart. Het was er druk, reuze druk, maar wat heb ik genoten: voorwerpen die nog nooit in Europa zijn geweest, verhalen, mooie kunstschatten, bijzondere hiërogliefen .. alles in bewondering voor een fascinerende en hoogstaande cultuur die meer dan 1000 jaar geleden ophield te bestaan.

De Maya’s kenden hun bloeiperiode tussen 250 en 900 na Chr. en leefden merendeels in het gebied waar tegenwoordig Mexico en Guatemala liggen. Niet als één rijk maar als verzameling van verschillende koninkrijkjes die elkaar dan weer steunden en dan weer bevochten. Er was voedsel, er waren spelen. Op het gebied van sterrenkunde, tijdrekenen, kunst en stedenbouw waren de Maya’s hun tijd ver vooruit. Uitgebreide nederzettingen ontstonden naast ingenieuze vindingen als het schrift en het maken van kalenders. Op 12 december 2012 stopte hun tijdrekening, gelukkig draaide de wereld door.

DSCN7151

De cyclus van maïs (zaaien, groeien, bloeien, oogsten) is een hoofdthema in de tentoonstelling. Naast bonen, pompoenen en cacao was maïs voor de Maya’s van groot belang voor de voedselvoorziening. Zó belangrijk dat er een maïsgod was. Ze geloofden zelfs dat de goden de mensen van maïs hadden gemaakt!

Koningen hadden een goddelijke status en vormden de verbindende schakel tussen de mensen en de onderwereld. Als de koning dood ging werd dat gezien als het begin van een reis, gelijk de gang van de maïsgod naar de onderwereld. Daar zou een zege op de goden van verval en ziekte leiden tot hergeboorte en apotheose. Ter voorbereiding op zijn reis werd de koning in een luxueuze grafkamer gelegd, omringd door kleding, sieraden en andere gebruiksvoorwerpen. Op de grafkamer werd een steile pyramide gebouwd, voltooid met een tempel op de top. Het zijn deze tempels die nog steeds uitsteken boven de regenwouden in Midden-Amerika. In de tentoonstelling zijn unieke objecten uit diverse grafkamers te zien.

DSCN7167

Grafmasker gemaakt van jade, obsidiaan en schelpen.

Naast dit masker kent de tentoonstelling een ander zelfbenoemd hoogtepunt, een reusachtig beeld van een kruipende krijger met een jaguarmasker. Het is afkomstig uit San Miguel, Guatemala en dateert van 250 – 600 na Chr..

DSCN7162

In de categorie ‘aardewerk’ trof ik ook een fraai object aan.

DSCN7185

Versierde pot met jaguarkop, afkomstig uit Tikal, Guatemala, 250 – 600 na Chr..

Twee persoonlijke favorieten waren voor mij de paleisgroep: drieëntwintig beeldjes, in 2006 in een kring gevonden in een grafkamer in El Perú-Waka’, Guatemala, datering 700 na Chr.. De beeldengroep bestaat uit een overleden koning (met hert), een nieuwe koning en koningin, leden van de hofhouding en beeldjes die het bovennatuurlijke uitbeelden: dwergen, een sjamaan en een kikker.

DSCN7174

Ook het deksel van een wierookvat voorstellende de cacaogodin vond ik erg bijzonder. Het is gevonden aan de zuidkust van Guatemala en dateert van 250 – 900 na Chr.. Het deksel van het vat is volledig bedekt met cacaobonen. In haar handen houdt de godin een schaal met twee vruchten van de cacaoboom. In haar nek zit een gat waardoor de rook naar buiten kon (te zien in de spiegel!).

DSCN7172

Op lokatie

In 2008 was ik in Mexico en Guatemala en zag ik verscheidene Maya-sites, waaronder Tikal. In de tentoonstelling herkende ik veel van de verhalen en de voorwerpen, ze sloten aan bij mijn foto’s uit die reis en de documentatie die ik daarover (nog) kon vinden. In die zin is nu ook mijn eigen cyclus afgerond. Zaaien, groeien, bloeien en oogsten, het is een continu proces en een volgende reis begint alweer te kriebelen! Ik sluit af met twee beelden uit Tikal, plus info. Ze illustreren nogmaals de grootsheid van een eens zo rijke cultuur.

DSC_0194

Tempel 1 op het Grote Plein, hoogte 47 meter, begraafplaats van koning Jasaw Chan K’awiil. Zijn graf werd in 1962 geopend, het was rijk voorzien van jade juwelen, zeldzame schelpen, parels, spiegels, jaguarhuid en beschilderd aardewerk.

DSC_0193

Tempel 2 ligt ook aan het Grote Plein. Ondanks aanwijzingen dat het de laatste rustplaats van Jasaw Chan K’awiil’s belangrijkste koningin (Lady Kalajuun Une’ Mo’) zou zijn, leverde onderzoek in de tempel geen tombe op.

Ter afronding

Een soepje of een enchilada in het museumrestaurant .. het zou niet gaan lukken binnen nu en een uur. Daarom week ik uit naar Assen-city, in de Doppio was het prima lunchen! Weer op weg naar het station kwam ik langs het beeld van Bartje. Hoe onverwacht. Ik vroeg me af wat hij van cacaobonen had gevonden ..

De tentoonstelling ‘Maya’s, heersers van het regenwoud’ is nog te bezoeken tot en met 4 september aanstaande.

Verantwoording: als naslag voor dit artikel gebruikte ik het boek Chronicle of the Maya Kings and Queens, Martin / Grube (2000), Opkomst en Ondergang van de Maya’s, themanummer National Geographic (augustus 2007) en infomateriaal uit en over deze tentoonstelling. Alle foto’s maakte ik zelf, de poster van de tentoonstelling haalde ik van het internet.