Na een stedentripje buitenland stond ik nog helemaal in de toeristenstand en besloot om in mijn eigen woonplaats een voor mij van buiten bekende maar van binnen volstrekt onbekende kerk binnen te wandelen. De Sint Walburgiskerk bevindt zich in het centrum van Arnhem en het bleek een goed idee hier eens een kijkje te nemen.

DSCN2697

De geschiedenis van de Sint Walburgiskerk is uitermate interessant: in 1314 begonnen de kapittelheren van Sint Walburgis uit Tiel – na onenigheid met de lokale bevolking – met de bouw van een kerk in Arnhem die uiteindelijk werd opgeleverd in 1369. Uitgaand van oude vormen en waarden en een karakteristiek tweetorenfront (zeldzaam in Nederland) bevindt deze kerk zich aan de rand van de Arnhemse binnenstad. Met zijn bijna 650-jarig bestaan is de Sint Walburgiskerk de oudste nog bestaande kerk in Arnhem. En dat terwijl hij op mij juist een ´modernere´ indruk maakte dan de op een steenworp afstand gelegen Eusebiuskerk. Maar dat klopt dus niet .. de Sint Walburgiskerk blijkt zelfs een goed voorbeeld van 14e eeuwse kerkarchitectuur in Nederland te zijn!

In 1578 / 1579 vond in Arnhem de Reformatie plaats, ook hier gepaard gaand met beeldenstorm en het herijken van bestaande instituties. De Sint Walburgiskerk werd opslagplaats en deed ook een tijdje dienst als gevangenis. In 1812 werd de kerk weer in gebruik genomen voor de katholieke eredienst.

In de Tweede Wereldoorlog (slag om Arnhem) werd de kerk grotendeels verwoest. Maar daarna weer opgebouwd.

naamloos

In 1964 werd de kerk door paus Paulus VI benoemd tot basiliek. Door teruggaande kerkelijke belangstelling werd in 2013 besloten de kerk terug te trekken uit de katholieke eredienst. Daarmee verviel ook de term basiliek. Katholieke diensten in Arnhem houdt men tegenwoordig in de Sint Martinuskerk aan de Steenstraat. De Sint Walburgiskerk is nu in gebruik voor tentoonstellingen, lezingen, concerten, vieringen en theaterprodukties.

DSCN2700

Voor historici valt er veel te genieten in de Sint Walburgiskerk. In de schatkamer staan veel oude en belangrijke voorwerpen. Het meest waardevol zijn de relieken van de heilige Eusebius. Die bestaan uit zijn tong en zijn schedel, bewaard in een driedelige schrijn annex büste. Het verhaal wil dat Eusebius in het Rome van de 2e eeuw mensen tot het christendom aan het bekeren was, dat hij dat zo goed deed dat tegenstanders hem de mond wilden snoeren en uiteindelijk ook echt zijn tong afsneden. Die werd door iemand opgeraapt, onder een mantel meegesmokkeld en bewaard. Eusebius werd daarna gevangengezet en wist daar zelfs nog een cipier te bekeren, ondanks zijn afgesneden tong! Vervolgens is hij ter dood veroordeeld waarmee ook zijn schedel beschikbaar kwam. Tong en schedel gingen vervolgens naar de abdij van Prüm in Duitsland. Van daaruit werden ze in 1453 overgebracht naar Arnhem, met het oog op de bouw van de nieuwe Eusebiuskerk. Bedoeling was om daar een bedevaartsplek te creëren en geld in te zamelen. De relieken van Eusebius bevinden zich sinds 1990 in de schatkamer van de Sint Walburgiskerk.

naamloos (2)

Verder in de schatkamer veel gebruiksvoorwerpen en kunstschatten. Mij spraken het meest aan een schrijn met Walburgisolie, gemaakt door kunstenaar Joop Janssen in 1950. Vraag ter plekke vooral naar het verhaal van de olie!

DSCN2730

Ook de Madonna met kind was werkelijk prachtig. Het beeld dateert uit 1420 en is daarmee het oudste voorwerp in Arnhem dat ik ooit heb gezien!

DSCN2729

Het beeld is in 1672 achter een dichtgemetselde muur in de Eusebiuskerk gevonden en kreeg een plaats in de schuilkerk in de Varkensstraat. Het behoort tot een groep sculpturen van het type bekend onder de naam ‘Schöne Madonna’. Deze schöne madonna’s ontstonden omstreeks 1400 in een gebied dat reikte van het Rijnland tot in het oosten van Duitsland.

Op ontdekking in eigen stad, ik kan het iedereen aanraden! De Sint Walburgiskerk is dagelijks geopend tussen 9.00 en 16.00 uur. Schatkamer op aanvraag.

Bronnen: Aernhem Architectuur tot 1800 (CASA), wikipedia, http://www.walburgisarnhem.nl, http://www.arneym.nl, informatie ter plaatse. Alle foto´s eigen produktie, behalve de verwoeste kerk (www.geheugenvannederland.nl) en de reliekschrijn (www.eusebius.nl) 001/01